Landelijk aanvalsplan invasieve exoten biedt maatwerk volgens ministerie van LVVN

Omdat het bij invasieve exoten om uiteenlopende soorten planten en dieren en routes gaat, kiest LVVN voor een maatwerkaanpak met gerichte maatregelen, zo valt in het aanvalplan te lezen. Te denken valt dan aan: handelsverboden, betere monitoring, innovatieve opsporing, afspraken met terreinbeheerders en het geven van voorlichting samen met medeoverheden en sectorpartijen.

Biodiversiteit onder druk

Volgens LVVN staat de biodiversiteit in Nederland onder druk. ‘Invasieve exoten zijn een van de oorzaken hiervan. Wereldwijd is 60 procent van het uitsterven van planten en diersoorten mede toe te schrijven aan invasieve exoten en 16 procent van het uitsterven is zelfs volledig aan invasieve exoten toe te schrijven’, becijfert het ministerie. ‘Het is daarom van groot belang om de negatieve trend van invasieve exoten op onze ecosystemen zoveel mogelijk te beperken.’

Voorstellen doorontwikkeling

Het landelijk aanvalsplan invasieve exoten van LVVN bevat voorstellen voor de doorontwikkeling van de Nederlandse exotenaanpak. Het beschrijft hoe de aanpak vanuit het natuurbeleid op dit moment is georganiseerd (binnen Nederland en in Europees verband), welke acties genomen kunnen worden om de aanpak te versterken en welke financiële consequenties daaraan verbonden zijn. ‘Hiermee draagt het plan bij aan natuurherstel’, aldus LVVN.

Preventie

De nadruk van het aanvalsplan ligt bij het verstevigen van de preventie en vroegtijdige eliminatie: het treffen van voorzorgsmaatregelen zodat invasieve exoten Nederland niet binnenkomen, zich niet kunnen vestigen en niet verder verspreiden. Het ministerie daarover: ‘Niet alleen omdat preventie de meest kosteneffectieve manier is om schade door invasieve exoten te voorkomen; het is soms zelfs de énige optie omdat voor sommige soorten of milieus (nog) geen effectieve of efficiënte bestrijdingsmaatregelen bestaan.’

Maatwerk

Omdat invasieve exoten op verschillende manieren Nederland binnenkomen, vraagt preventie om maatwerk, stelt LVVN. In het aanvalsplan zijn ook de landelijke afspraken opgenomen die het ministerie van LVVN en de provincies hebben gemaakt over prioritering en de aanpak van invasieve exoten, met daarbij de ambities per soort en een inschatting van de kosten voor de komende vier jaar.

Geld vrijgemaakt

Bij de voorjaarsbesluitvorming 2025 heeft LVVN geld vrijgemaakt om een eerste start te maken met het aanvalsplan. Met het vrijgemaakte budget heeft LVVN prioriteiten gesteld binnen de provinciale opgave, zodat direct kan worden begonnen met de maatregelen uit het aanvalsplan. ‘Besluitvorming over een vervolg, dat wil zeggen de aanpak van wijdverspreide soorten, is aan een nieuw kabinet’, aldus LVVN ter besluit.

Nijlgans

Voor wat betreft de invasieve exoten waar de landbouw last van heeft, noemt het aanvalsplan onder meer de nijlgans. ‘De landelijke afspraak met betrekking tot de nijlgans is dat aantallen op lange termijn gereguleerd worden’, valt in het plan te lezen. ‘Het afschot van nijlganzen door het hele jaar heen wordt voor alle provincies (juridisch) geregeld, zodat meer sturing op de doelstelling mogelijk wordt.’ Daarbij wordt gestreefd een jaarlijkse reductie van 10 procent van de populatie te halen. ‘Provincies laten periodiek uitrekenen hoe de verspreiding/aantallen van nijlganzen zich ontwikkelen, zodat op die aantallen actief kan worden gestuurd.’

Aziatische hoornaar

LVVN meldt verder dat ondanks forse inspanningen het niet lukt de opmars van de Aziatische hoornaar te stuiten. ‘De provincies zetten vooralsnog - tenminste de komende twee jaar - in op het vertragen van de opmars van de Aziatische hoornaar richting het noorden. De noordoostelijke provincies zetten in deze periode in op volledige bestrijding. Afhankelijk van de beschikbare middelen en de voortgang van de verspreiding kan besloten worden de ambitie af te schalen.’

Landelijke afspraak

Provincies zetten ook sterker in op vermindering van de provinciale inzet en verschuiving van de (veilige) aanpak van Aziatische hoornaar naar gemeenten, groenbeheerders en andere doelgroepen zoals burgers (imkers) en professionele bestrijders. Provincies zoeken ook afstemming met hun gebiedspartners om samenwerking, kennisdeling over veilige en toegestane bestrijdingsmethoden, vrijwillige opsporing en professionele bestrijding te stimuleren. LVVN gaat hiertoe het gesprek aan met de ministeries van IenW, VWS en VRO in het afstemmingsoverleg ‘plaagsoorten’, omdat er parallellen zijn met andere plaagsoorten zoals de eikenprocessierups.

Rode Amerikaanse rivierkreeft

Als het gaat om de rode Amerikaanse rivierkreeft gaat de inzet van provincies zich uitsluitend richten op de aanpak van uitheemse rivierkreeften in natuurgebieden binnen en buiten N2000-gebieden. ‘Het hiervoor ingeschatte benodigde budget (36 miljoen euro) is vooralsnog niet gehonoreerd’, aldus LVVN. ‘Deze soort is niet aan de provincies overgedragen en de soort is niet in het Bkl opgenomen. Het ministerie van LVVN is op grond van de Exotenverordening verantwoordelijk voor het treffen van beheersmaatregelen.’

Japanse duizendknoop

Op het vlak van preventie/voorzorgsmaatregelen met het oog op de Japanse duizendknoop is het volgens LVVN van groot belang dat 'iedereen - grondeigenaren/beheerders, uitvoerders van allerlei werkzaamheden met grond, maaisel en bagger - meehelpt verdere verspreiding te voorkómen.' Tegelijk staat in de begeleidende Kamerbrief vermeld dat de keuze is gemaakt om de nu extra vrijgemaakte middelen níet in te zetten op de bestrijding van Japanse duizendknopen, omdat want het is een wijd verspreide soort. 'Er wordt nu prioriteit gegeven aan preventie en vroege eliminatie van soorten die nog in een vroeg stadium zitten. Bovendien is deze soort pas net deze zomer op de Europese Unielijst geplaatst. En voor die soorten moeten we sowieso nog afspraken maken met de provincies in het kader van de overdracht van de verantwoordelijkheid voor het treffen van beheersmaatregelen tegen die soorten.'