Strengere regels landbouwvrijstelling en vruchtwisseling: maak nu nog gebruik van de onbelaste herwaardering

Landbouwvrijstelling: belangrijk voordeel bij verkoop van grond

De landbouwvrijstelling is een belangrijke fiscale regeling voor de landbouwsector. Het komt erop neer dat de waardestijging van landbouwpercelen, binnen de agrarische bestemming, bij verkoop onbelast blijft voor de heffing van inkomstenbelasting. Als voorwaarde geldt dat de akkerbouwer, veehouder of tuinder de gronden zelf in zijn eigen landbouwbedrijf moet gebruiken.

Geen landbouwvrijstelling bij uitgebruikgeving

De waardestijging tijdens verpachting, of andere vormen van uitgebruikgeving aan een andere landbouwer, valt niet onder de landbouwvrijstelling. Bij verkoop van de grond moet de boekwinst dan worden gesplitst in:

• een onbelast deel (waardestijging tijdens de periode waarin u de grond zelf gebruikte)
• een belast deel (waardestijging tijdens de periode van uit gebruik geven).

Dat kan financieel flink verschil maken.

Vruchtwisselingsafspraak 2014 vervalt

De rechter besliste eerder dat de landbouwvrijstelling wél van toepassing is als het uit gebruik geven van grond in het belang is van het bedrijf als onderdeel van het schema van vruchtwisseling. In 2014 zijn hierover praktische afspraken gemaakt tussen de belastingadvieskantoren en de Belastingdienst, die de nodige ruimte boden:

• Als u grond maximaal één jaar uit gebruik gaf, en daarna weer zelf gebruikte, dan werd in principe aangenomen dat sprake was van vruchtwisseling.
• Dit gold niet als de grond werd uitgegeven vanwege derogatie.

Deze praktische afspraak is vanaf 15 november 2025 dus komen te vervallen. Voor nieuwe uitgebruikgevingen vanaf 15 november 2025 geldt volgens de Belastingdienst alleen onder strenge voorwaarden nog de landbouwvrijstelling.

Strenge voorwaarden fiscale vruchtwisseling

Vanaf 15 november 2025 accepteert de Belastingdienst vruchtwisseling alleen nog als u aan de onderstaande voorwaarden voldoet:

1. U heeft een (schriftelijke) overeenkomst nodig op het moment van uit gebruik geven van de grond.
2. De periode van uit gebruik geven mag niet langer zijn dan één teelt van de grondeigenaar.
   Hierop zijn twee uitzonderingen: wanneer de teeltduur van het gewas van de gebruiker langer is dan één jaar, en wanneer sprake is van (bepaalde) bolgewassen: na één teelt kan de grond langere tijd niet opnieuw voor deze teelt worden gebruikt. In dat geval mag de uitgebruikgeving maximaal duren zolang dit strikt noodzakelijk is om het bolgewas weer te kunnen telen.
3. Noodzakelijke uitgebruikgeving voor de bodemgesteldheid (kwaliteitsbehoud voor gewassenteelt van de eigenaar).
   Nieuw is dat de grondeigenaar de noodzaak van het uit gebruik geven van de grond aannemelijk moet maken, bijvoorbeeld met technische analyses of onderzoeken. Deze noodzaak moet liggen bij de teelt door de grondeigenaar, dus niet bij de teelt van de grondgebruiker.
4. Vruchtwisseling moet gunstig zijn voor de teelt van het gewas direct voorafgaand aan uit gebruik geven. Na het uit gebruik geven, moet ditzelfde gewas door de eigenaar weer op die grond worden geteeld.
   Tenzij je als akkerbouwer jaarlijks meerdere gewassen teelt met gronduitputtende eigenschappen. Je mag dan na de noodzakelijke vruchtwisseling ook een van die andere gewassen gaan telen op het perceel dat je eerder uit gebruik hebt gegeven.
5. Na de strikt noodzakelijke termijn van het uit gebruik geven moet je de grond voor de teelt in het eigen landbouwbedrijf in gebruik nemen.

Gevolgen geen landbouwvrijstelling bij uitgebruikgeving

Er is alleen een fiscaal nadeel voor de waardestijging tijdens de periode van uitgebruikgeving. De waardestijging in de periode van eigen gebruik, blijft onder de landbouwvrijstelling vallen. Daaronder valt ook de eerdere uitgebruikgeving onder de afspraak over vruchtwisseling 2014.

Voor bestaande overeenkomsten loopt de oude afspraak over vruchtwisseling nog door tot maximaal 14 november 2027. Daarna gelden voor de uitgebruikgeving de nieuwe voorwaarden.

Conclusie

• Geeft u als landbouwer vanaf 15 november 2025 grond uit gebruik? Dan moet u rekening houden met de nieuwe strenge voorwaarden die de Belastingdienst stelt aan vruchtwisseling. Dit betekent o.a. dat er vooraf een schriftelijke overeenkomst moet worden gemaakt. U moet de noodzaak van vruchtwisseling kunnen bewijzen.
• Voldoet u bij een nieuwe uitgebruikgeving van grond niet aan de voorwaarden? Dan vervalt volgens de Belastingdienst uw recht op de landbouwvrijstelling voor de waardestijging in de periode van uitgebruikgeving.
• Heeft u een lopende overeenkomst van uitgebruikgeving? Dan blijft hiervoor de oude afspraak over vruchtwisseling nog gelden tot 14 november 2027. Daarna -stelt de Belastingdienst- gelden de nieuwe, strenge voorwaarden.

Wij zien dit als een nieuwe inperking van de landbouwvrijstelling. Het is aannemelijk dat de landbouwvrijstelling binnen afzienbare tijd verder wordt beperkt of zelfs geheel verdwijnt. Het lijkt erop dat dit uiterlijk rond 2028 (bij de verwachte invoering van de nieuwe Box 3-systematiek) kan gaan spelen.

Ons advies: maak daarom nu nog gebruik van de onbelaste herwaardering.

Veelgestelde vragen