Connecting Agri & Food: PAVEX speelt als pilot in op pleidooi nieuw kabinet voor doelsturing

Binnen PAVEX wordt niet één onderdeel geïsoleerd bekeken, maar de volledige stikstofkringloop: van stal tot mestverwerking en van land tot lucht. Op het melkveebedrijf van veehouders Harm en Teun Wientjes in de Peel worden emissies van ammoniak en methaan continu gemeten, gecombineerd met data over meststromen, vergisting en bemesting. Volume en concentratie worden gevolgd, zodat zichtbaar wordt waar verliezen optreden en waar winst te halen is. Daarmee speelt het project volgens Connecting Agri & Food goed in op het beleid van het nieuwe kabinet dat vorige week is gepresenteerd.

Doorbreken stikstofslot

‘Met het coalitieakkoord wil het nieuwe kabinet volop inzetten op het doorbreken van het stikstofslot’, constateert Connecting Agri & Food. ‘De praktijk vraagt om bedrijfsspecifieke doelsturing, gebaseerd op aantoonbare emissiereductie.’ „Precies daar raakt beleid aan lopende praktijkinitiatieven zoals PAVEX – maatwerk in de Peel’, stelt Harm van der Zanden, specialist Veehouderij & Emissiemonitoring bij Connecting Agri & Food. „Niet als theoretisch model, maar als concrete pilot waarin dagelijks wordt gemeten, gestuurd en geleerd. Jarenlang draaide vergunningverlening om middelvoorschriften: vaste technische maatregelen die op papier emissie zouden reduceren. De werkelijkheid is weerbarstiger. Geen enkel bedrijf is gelijk, en juist dat verschil bepaalt waar emissies ontstaan én waar reductie mogelijk is. „Als je iedereen langs dezelfde meetlat legt, doe je geen recht aan vakmanschap”, zegt Van der Zanden. „Terwijl juist die verschillen bepalen waar ruimte zit.”

Volledige stikstofkringloop

Connecting Agri & Food verzorgt in het PAVEX-project de realtime metingen op het erf. ‘De kracht van deze aanpak zit niet alleen in het inzicht achteraf, maar vooral in het handelingsperspectief dat het dagelijks oplevert’, aldus Connecting Agri & Food. ‘Als emissies stijgen, wordt dat zichtbaar. En wat zichtbaar is, kun je bijsturen. Dat maakt emissiereductie onderdeel van vakmanschap. Voer, stalhygiëne, mestverwerking en aanwending op het land grijpen in elkaar. Door die samenhang meetbaar te maken, ontstaat ruimte om gericht te verbeteren.’

Juridisch houdbaar

Van der Zanden: „Dan komen we bij het meest cruciale onderdeel: zijn de gemeten reducties juridisch houdbaar?” Binnen PAVEX wordt daarom nadrukkelijk gekeken naar de vertaling van data naar vergunningverlening. Niet alleen technisch en wetenschappelijk, maar ook juridisch. „Als je wilt dat doelsturing echt gaat werken, moet je vanaf dag één nadenken over borging. Data moet niet alleen kloppen, maar ook standhouden.”

WUR Vredepeel

Het projectteam bestaat uit meer dan alleen meet- en kennispartijen. Naast Connecting Agri & Food en WUR Vredepeel, die respectievelijk de stalmetingen, data-integratie en wetenschappelijke validatie verzorgen, borgt TAUW de betrouwbaarheid van de meetdata. Juristen en beleidsadviseurs toetsen of deze aanpak kan bijdragen aan doelvoorschriftenvergunningen die standhouden bij de rechter.

‘Dat is precies de beweging die het nieuwe kabinet inzet: van generiek naar gebiedsgericht, van aannames naar onderbouwde prestaties’, aldus Connecting Agri & Food.

Van pilot naar beleid

In het vierde kwartaal van 2025 is het meetsysteem geïnstalleerd en getest. In 2026 wordt een volledig kalenderjaar gemeten, zodat seizoensinvloeden worden meegenomen. De analyse volgt in 2027. De ambitie is helder: een reproduceerbare aanpak ontwikkelen die laat zien dat bedrijfsspecifieke doelsturing werkt. „Dit project gaat niet over één bedrijf”, besluit Van der Zanden. „Het gaat over laten zien dat meten, sturen en borgen samen een werkbaar alternatief vormen voor generieke regels.”